​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ

​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ
12, December 2016
Total View : 254

​မ​ၾကာ​ေသး​မီ​က ​က်​ေနာ္​ဟာ ​စီး​ပြား​ေရး​လုပ္​ငန္း​မ်ား​ရဲ႔ ​စီး​ပြား​ေရး ​လြတ္​လပ္​မႈ​နဲ႕ ​လူ႕​အ​ခြင့္​အ​ေရး​ဆိုင္​ရာ ​ေဆြး​ေႏြး​ပဲြ​တစ္​ခု​ကို ​ဖိ​လစ္​ပိုင္​ႏိုင္​ငံ​မွာ ​သြား​တက္​ေရာက္​ခြင့္​ရ​ခဲ့​ပါ​တယ္။ ​တ​ကယ္​ေတာ့ ​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​ခြင့္ ​ဆို​တဲ့​ေဝါ​ဟာ​ရ​ကို ​ယဥ္​ပါး​ေန​ေပ​မဲ့ ​က်ယ္​က်ယ္​ျပန္႕​ျပန္႕ ​ေဆြး​ေႏြး​မႈ​ေတြ ​ေတာ့​အ​ရင္​က​မ​လုပ္​ခဲ့​ဖူး​ပါ​ဘူး။ ​ႏွစ္​စဥ္ ​ႏွစ္​တိုင္း ​ႏိုင္​ငံ (၁၅၆) ​ႏိုင္​ငံ​နဲ႕ ​ေဟာင္ ​ေကာင္​တို႕​ကို ​စာ​ရင္း​ေတြ​ေကာက္၊ ​သု ​ေတ​သ​န​စစ္​တမ္း​ေတြ​လုပ္​ၿပီး​ျပဳ​စု​ထား ​တဲ့​က​မ႓ာ့​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​ခြင့္ ​အ​ၫြ​ႏွ္း​ကိန္း​ဆို​တာ ​ၾကား​ေတာင္ ​မ​ၾကား​ဖူး​ခဲ့​ပါ​ဘူး။ ​အဲ​ဒီ​အ​ၫြ​ႏွ္း​ကိန္း ​အ​ရ​လည္း​ကိုယ့္​ႏိုင္​ငံ​က​ေအာက္​ဆံုး ​တစ္​ေန​ရာ​မွာ ​မ​ထင္​မ​ရွား​ပါ​ေန​ေလ ​ေတာ့​ဒီ​အ​ေၾကာင္း​အ​ရာ​နဲ႕ ​စိမ္း​ေန ​တာ​လည္း​သိပ္​ၿပီး​မ​ဆန္း​လွ​ဘူး​လို႕ ​ေျပာ​ရ​မွာ​ပါ။ 

၁၉၉၆​ခု​ႏွစ္​တုန္း​က Jame Gwartneye ​နဲ႕ ​အ​ျခား​ပ​ညာ​ရွင္​ေတြ ​ဖြင့္​ဆို​ခဲ့​တဲ့​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ (Economic Freedom)ရဲ႔​အ​ဓိ​ပၸာယ္ ​ကို​ၾကည့္​ရ​တာ ​စိတ္​ဝင္​စား​စ​ရာ​ေတြ႔ ​ရ​ပါ​တယ္။ ​လူ​တစ္​ေယာက္​စီ​မွာ​စီး​ပြား ​ေရး​လြတ္​လပ္​ခြင့္​ရိွ​တယ္။ ​အ​တင္း​အ ​ၾကပ္​ျပဳ၊​လိမ္​ညာ၊ ​ခိုး​ဝွက္​တာ​ေတြ ​ေၾကာင့္ ​မ​ဟုတ္​ဘဲ ​ရ​လာ​တဲ့​ပိုင္​ဆိုင္​မႈ ​ေတြ​ကို ​တ​ျခား​သူ​ေတြ​က ​႐ုပ္​ပိုင္း​ဆိုင္ ​ရာ​အ​တင္း​အ​က်ပ္ ​ဝင္​ေရာက္​ရ​ယူ ​မႈ​က​ေန ​ကာ​ကြယ္​တား​ဆီး​ထား​တယ္။ ​သူ​တို႕​ရဲ႔ ​ပိုင္​ဆိုင္​မႈ​ဟာ​တ​ျခား​သူ​ေတြ​ရဲ႔ ​အ​ခြင့္​အ​ေရး​ကို​ခ်ိဳး​ေဖာက္​ျခင္း​မ​ျပဳ​သ ​မ်ွ​လြတ္​လြတ္​လပ္​လပ္ ​အ​သံုး​ျပဳ​ႏိုင္ ​တယ္၊ ​ဖ​လွယ္​ႏိုင္​တယ္၊ ​ေပး​ႏိုင္​တယ္။ ​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ ​ၫြ​ႏွ္း​ကိန္း​ဟာ ​မွန္​မွန္​ကန္​ကန္​ရ​ရိွ​ထား​တဲ့ ​ပိုင္​ဆိုင္​မႈ ​ေတြ​ကို​ဘယ္​ေလာက္ ​ကာ​ကြယ္​ေစာင့္ ​ေရွာက္​ေပး​ထား​သ​လဲ၊ ​လူ​တစ္​ဦး​ခ်င္း၊ ​လုပ္​ငန္း​တစ္​ခု​ခ်င္း​ဟာ​မိ​မိ​ရဲ႔ ​သ​ေဘာ ​ဆ​ႏၵ​အ​ေလ်ာက္​ဘယ္​ေလာက္ ​အ​ေပး ​အ​ယူ​အ​ေရာင္း​အ​ဝယ္ ​လုပ္​ႏိုင္​သ​လဲ ​ဆို​တာ​ကို ​တိုင္း​တာ​ပါ​သ​တဲ့။

​တိုင္း​တာ​ပံု၊ ​တိုင္း​တာ​နည္း​က ​ေတာ့ (၁)​အ​စိုး​ရ​ရဲ႔ ​အ​ရြယ္​အ​စား​နဲ႕ ​အ​ခြန္​အ​ေကာက္(၂) ​ပု​ဂၢ​လိ​က​ပိုင္​ဆိုင္ ​မႈ​နဲ႕​တ​ရား​ဥ​ပ​ေဒ​စိုး​မိုး​မႈ (၃) ​ခိုင္​မာ​တဲ့ ​ေငြ​ေၾကး(၄) ​ကုန္​သြယ္​မႈ​စည္း​မ်ဥ္း​စည္း ​ကမ္း​ေတြ​နဲ႕​အ​ခြန္​အ​ခ​ေတြ၊ (၅) ​စီး​ပြား ​ေရး​လုပ္​ငန္း​ေတြ၊ ​လုပ္​သား​နဲ႕ ​အ​ရင္း ​အ​ႏွီး​ေစ်း​ကြက္​ေတြ​နဲ႕ ​ပတ္​သက္​တဲ့ ​စည္း​မ်ဥ္း​စည္း​ကမ္း​ေတြ​ပဲ ​ျဖစ္​ပါ​တယ္။ ​ခိုင္​မာ​တဲ့​ေငြ​ေၾကး​လို႕​ဆို​ရာ​မွာ​ေငြ​ေၾကး ​တိုး​တက္​မႈ၊ ​ေငြ​ေဖာင္း​ပြ​မႈ၊ ​လြတ္​လပ္ ​စြာ​ႏိုင္​ငံ​ျခား​ေငြ​စာ​ရင္း ​ဖြင့္​လွစ္​ခြင့္ ​ရ​ရိွ​မႈ​တို႕​ကို ​ထည့္​တြက္​တယ္။

​သူ​တို႕​ရဲ႔ ​ေလ့​လာ​ခ်က္​အ​ရ​ဆို ​လ်ွင္ ၁၉၈၀ ​ျပည့္​ႏွစ္​ေလာက္​တုန္း​က ​ဆယ္​မွတ္​ေပး​လ်ွင္ ​ငါး​မွတ္​သာ​သာ ​ေလာက္​ရ​တဲ့ ​အ​ဆင့္​က​ေန ၂၀၁၃ ​မွာ ​ခု​ႏွစ္​မွတ္​နီး​ပါး​ရ​လာ​ပါ​တယ္။

​သု​ေတ​သီ​ေတြ​ရဲ႔ ​အ​ဆို​အ​ရ​ဆို ​လ်ွင္​ေတာ့ ​စီး​ပြား​ေရး ​လြတ္​လပ္​မႈ​ဆို ​တာ​တ​ကယ္​ကို ​အ​ေျခ​ခံ​အ​ခြင့္​အ​ေရး ​တစ္​ရပ္​ျဖစ္​ၿပီး ​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ ​မ​ရိွ​လ်ွင္ ​ႏိုင္​ငံ​ေရး​နဲ႕ ​ျပည္​သူ႕​လြတ္​လပ္ ​ခြင့္​ေတြ​မ​ရ​ႏိုင္​ပါ​ဘူး။ ​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္ ​လပ္​မႈ​ဆို​ေတာ့ ​စီး​ပြား​ေရး​တိုး​တက္​မႈ​နဲ႕ ​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​မႈ​အ​တြက္​လည္း ​အ​ေရး​ပါ​တယ္။ ​က်ယ္​ျပန္႕​တဲ့​လူ​သား​ဖြ႕ံ​ၿဖိဳး​မႈ​အား​လံုး ​အ​က်ံဳး​ဝင္​တဲ့​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​မႈ​ေတြ​အ​တြက္ ​လည္း​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ​ဟာ ​ႀကိဳ ​တင္​လို​အပ္​တဲ့ ​အ​ခြင့္​အ​ေရး​တစ္​ခု​ျဖစ္ ​တယ္။ 

​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ​ျမ​င့္​လာ ​လ်ွင္​တစ္​ဦး​က်​ဝင္​ေငြ​ျမင့္​မား​မယ္။ ​ဆင္း​ရဲ​ႏြမ္း​ပါး​မႈ​နဲ႕ ​ဆူ​ႀကံဳ​နိမ့္​ျမင့္​ကြာ​ဟ ​မႈ​ေတြ​နည္း​ပါး​မယ္။ ​စီး​ပြား​ေရး ​လြတ္​လပ္​မႈ​ဟာ ​အုပ္​ခ်ဳပ္​စီ​မံ​မႈ​ေတြ၊ ​ဒီ​မို​က​ေရ​စီ​ေတြ​နဲ႕​လည္း ​ဆက္​စပ္​ေန ​တယ္။ ​ႏိုင္​ငံ​ေရး​အ​ခြင့္​အ​ေရး​ေတြ ​နဲ႕​လည္း​ဆက္​စပ္​ေန​တယ္။ ​စီး​ပြား​ေရး ​လြတ္​လပ္​မႈ​ရိွ​လ်ွင္ ​အ​က်င့္​ပ်က္​မႈ​ေတြ၊ ​လာဘ္​ေပး​လာဘ္​ယူ​မႈ​ေတြ ​ေလ်ာ့​ပါး ​ေစ​မယ္။ ​ကိုယ့္​ရဲ႔​ဘ၀​ကို ​ပို​မို​ေက်​နပ္ ​ေစ​မယ္။ ​ေမ်ွာ္​မွန္း​သက္​တမ္း ​တိုး​လာ​မယ္။ ​စာ​တတ္​ေျမာက္​မႈ​ႏႈန္း ​ျမင့္​မား​မယ္။

၁၉၇၀ ​ေလာက္​က​ေန ၂၀၁၃ ​အ​တြင္း​ေတာင္​အာ​ဖ​ရိ​က​တို႕ ​ခ်ီ​လီ​တို႕ ​မွာ​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္​လပ္​မႈ​သိ​သိ​သာ ​သာ​တိုး​ျမင့္​လာ​တာ​ကို​ေတြ႔​ရ​တယ္။ ​အဲ​ဒီ​ႏိုင္​ငံ​ေတြ​ရဲ႔​တစ္​ဦး​က်​ဝင္​ေငြ​က ​လည္း​သိ​သိ​သာ​သာ​တက္​လာ​တာ​ကို ​ေတြ႔​ရ​တယ္။ ​အ​ေရွ႕​ေတာင္​အာ​ရွ၊ ​ေတာင္​ကို​ရီး​ယား​နဲ႕​စင္​ကာ​ပူ​တို႕​ဆို​လည္း ​အဲ​ဒီ​အ​တိုင္း ​ယုတ္​စြ​အ​ဆံုး ​အာ​ဖ​ရိ​က ​ဆာ​ဟာ​ရ​ေဒ​သ​ခဲြ​မွာ​ေတာင္ ​တိုး​တက္​မႈ ​ေတြ​ကို​ေတြ႔​ရ​တယ္။

၂၀၁၆​ခု​ႏွစ္ ​က​မ႓ာ့​စီး​ပြား​ေရး​လြတ္ ​လပ္​မႈ ​ႏွစ္​ပတ္​လည္ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​အ​ရ၊ ​ေဟာင္​ေကာင္​နဲ႕​စင္​ကာ​ပူ​ဟာ​ထိပ္​ဆံုး​မွာ ​ေရာက္​ေန​ၿပီး​သူ႕​ေနာက္​က​န​ယူး​ဇီ​လန္၊ ​ဆြဇ္​ဇာ​လန္​တို႕​လိုက္​ၾက​တယ္။ ​အ​ေမ​ရိ ​ကန္​က ​နံ​ပါတ္ (၁၆) ၊ ​တ​႐ုတ္​ႏိုင္​ငံ​က (၁၁၃)​ခ်ိတ္​တယ္။ (၁၅၉) ​ႏိုင္​ငံ​အ​နက္ ​ျမန္​မာ​က(၁၄၈)​မွာ​ခ်ိတ္​ေတာ့ ​ေနာက္ ​မွာ(၁၁)​ႏိုင္​ငံ​က်န္​ေန​ေသး​တယ္။ ​ဒါ ​ေၾကာင့္​ေဆြး​ေႏြး​ပဲြ​မွာ ​ျမန္​မာ​ႏိုင္​ငံ​က ​ေဆြး​ေႏြး​ခြင့္​ရ​ေတာ့ ​ဒီ​အ​ၫြ​ႏွ္း​ကိန္း ​ေတြ​ဟာ​ျမန္​မာ​ႏိုင္​ငံ​နဲ႕​မ​သက္​ဆိုင္​သ ​လို​ဖြ႕ံ​ၿဖိဳး​တဲ့​ႏိုင္​ငံ​ေတြ​နဲ႕​သာ​သက္​ဆိုင္ ​သ​လို​ျဖစ္​ေန​ေၾကာင္း ​ေဆြး​ေႏြး​ခဲ့​ျဖစ္​ပါတယ္။ 

 

​ခင္​ေမာင္​ညိဳ (​ေဘာ​ဂ​ေဗ​ဒ)